سپتیک تانک چگونه کار می‌کند؟

سپتیک تانک یک سیستم تصفیه فاضلاب بهداشتی-انسانی است که به صورت یک مخزن معمولاً در داخل زمین مدفون شده و لوله جمع آوری، فاضلاب را به داخل آن هدایت می­کند. در سپتیک تانک فاضلاب به دو دلیل اصلی تصفیه می‌شود. دلیل اول ته نشین شدن ذرات معلق در پشت دیواره میانی سپتیک است. دلیل دوم فعالیت باکتریهای بی هوازی است. این باکتری ها از فاضلاب به عنوان ماده مغذی استفاده نموده و بار آلی فاضلاب را کاهش می‌دهند.

یکی از مواردی که کارفرمایان را در ارتباط با سپتیک تانک آماده نگران می­‌کند بوی نامطبوع تولید شده توسط سپتیک تانک بتنی می‌­باشد. در حالی که معمولا بوی تولید شده توسط سپتیک تانکها در ظرفیت‌های کوچک و متوسط به اندازه‌ای نیست که آزاردهنده باشد، با این وجود توصیه می‌شود سپتیک تانک بتنی پیش ساخته (یا سپتیک تانک فایبرگلاس یا سپتیک تانک پلی اتیلن) در محلی مناسب و در دورترین نقطه از محل‌های مسکونی دفن گردد. همچنین می­‌توان از یک ونت جهت انتقال گاز تولید شده در سپتیک به محل مناسب استفاده نمود.

سپتیک تانک در چه محل‌هایی کاربرد دارد؟

از سپتیک تانک معمولاً به عنوان یک فرآیند پیش‌تصفیه استفاده می­شود. خروجی سپتیک تانک توسط یک لوله به چاه جاذب یا بسترهای جذبی هدایت می­شود. سپتیک را  می‌توان در خروجی فاضلاب های بهداشتی-انسانی، رستوران‌ها و سایر فاضلاب‌های بهداشتی و صنعتی (سپتیک صنعتی) که امکان تصفیه بیولوژیکی را دارا هستند، مستقر نمود.

سپتیک تانک از لحاظ فاضلاب تصفیه شده چه کیفیتی دارد؟

یکی از سوال های بدیهی ولی متداول کارفرمایان این است که آیا پساب خروجی سپتیک تانک در حد استانداردهای زیست محیطی است؟
جواب در یک کلمه این است؛ خیر!
اگر چنین بود و با یک مخزن بی هوازی و بدون هیچ تجهیزاتی امکان دستیابی به استاندارد محیط زیست وجود داشت، چرا میباست برای احداث یک تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی در جنوب تهران میلیون‌ها تومان هزینه و مدت ها زمان جهت نصب تجهیزات تحت نظارت مشاوران خارجی صرف شود؟

سپتیک تانک چگونه ساخته میشود؟

سپتیک تانک در کارخانه شرکت شاران صنعت از جنس پلی اتیلن اسپیرال کاروگیت دوجداره ساخت می‌شود. این نوع پلی اتیلن همانند لوله های فاضلاب که در قطر های بالا در زمین دفن می‌شوند، عمل می نماید و از لحاظ مقاومت در برابر فشار خاک کاملا مقاوم هستند، همچنین دربرابر خوردگی از مقاومت بالایی برخوردارند.
سپتیک تانک های کامپوزیتی (GRP) امروزه با توجه به مقاومت و قیمت آن رقیبی برای سپتیک تانک های پلی اتیلنی محسوب می­شوند. با توجه به اینکه سپتیک تانک های پلی اتیلنی توسط دستگاه‌های مکانیزه ساخته می‌شوند و سپتیک تانک های کامپوزیتی در برخی موارد به صورت قالب های دستی ساخته می‌شوند، دقت در فرآیند ساخت در سپتیک تانک های کامپوزیتی از اهمیت بیشتری برخوردار می­باشد.

سپتیک تانک پلی اتیلنی یا سپتیک تانک بتنی؟

در صورتیکه سپتیک تانک بتنی با استانداردهای بالا تولید شود به گونه ای که بتوان از کیفیت میلگرد گذاری، بتن ریزی و آب بندی آن اطمینان حاصل نمود؛ استفاده از سپتیک تانک های بتنی نیز بلامانع می­باشد. اما با توجه به کیفیت سپتیک تانک های پلی اتیلنی و کامپوزیتی از لحاظ مقاومت به خوردگی و سرعت ساخت و نصب بالای آن ها، امروزه استفاده از سپتیک تانک های بتنی بسیار محدود شده است.

برای آشنایی با محصولات و خدمات شرکت شاران صنعت در زمینه سپتیک تانک با کارشناسان ما در شرکت تماس حاصل فرمایید. همچنین می توانید در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر به ادامه مطلب مراجعه نمایید.

ادامه مطلب

فهرست


مقدمه

امروزه بسیاری از جوامع، فاضلاب تولیدی خود را باروش های تصفیه در محل (درجا) که معروفترین این روش ها استفاده از سپتیک تانک است، تصفیه می­کنند. دلیل این امر کارآمد بودن سپتیک تانک در تصفیه مقدماتی فاضلاب با کمترین میزان مصرف انرژی و هزینه می­باشد [۱۰]. سپتیک تانک نوعی مخزن ته نشینی است که شرایط سکون را برای ته نشینی جامدات و شرایط بیهوازی را برای تجزیه موادآلی موجود در فاضلاب فراهم می­کند. سپتیک تانک می­تواند یک راه حل بهداشتی بلند مدت و کاربردی برای تصفیه مقدماتی فاضلاب باشد (در صورت بهره برداری و نگهداری بهینه). ابتدا فاضلاب خام وارد سپتیک تانک می­شود، مواد موجود در آن طی زمان ماند مشخصی ته نشین می­شود و سپس پساب خروجی از طریق لوله خروجی از سپتیک تانک خارج شده و وارد منطقه زهکشی می­شود. کاربرد سپتیک تانک معمولا در مناطقی با تراکم جمعیت کم مثل مجتمع های مسکونی، مدرسه ها، بیمارستانها و ملک های مسکونی کوچک است[۲].


موارد کاربرد سپتیک تانک

مهمترین زمینه استفاده از سپتیک تانک، تصفیه مقدماتی فاضلاب بهداشتی جوامع کوچک است. علاوه بر این استفاده از سپتیک تانک به عنوان تصفیه مقدماتی باعث افزایش راندمان واحدهای بعدی تصفیه فاضلاب مثل فیلترهای شنی، فیلتر های غشایی، سیستم های حذف نیتروژن از فاضلاب و … می­شود. سپتیک تانک ها جز اصلی تصفیه در سیستم های STEP و STEG هستند. در کل پساب خروجی سپتیک تانک توسط نیروی گرانش و یا پمپاژ، خارج می­شود.

سیستم STEP: در این سیستم پساب خروجی از سپتیک تانک به طرف مرحله بعدی تصفیه پمپاژ می­شود. پمپ بکاررفته در این روش اغلب هر روز و یا هر دو روز یکبار روشن می­شود.

سیستم STEG: در این سیستم پساب خروجی از سپتیک تانک با استفاده از نیروی گرانش به طرف مرحله بعدی تصفیه می­رود.


سیستم­های متعارف تصفیه درجا فاضلاب

منظور از متعارف، تصفیه فاضلاب با سیستم­های درجا شامل یک سپتیک سیستم توزیع و ناحیه جذب پساب است (شکل۳). تصفیه مقدماتی (حذف جامدات از فاضلاب) در سپتیک تانک اتفاق می­افتد. در صورت عملکرد ضعیف سپتیک تانک مقدار زیادی از ذرات جامد وارد سیستم زهکشی و ناحیه جذبی خاک می­شود. انباشته شدن مواد جامد بر عملکرد مؤثر سپتیک تانک و ناحیه جذب پساب به خاک تأثیر منفی می­گذارد. هنگامیکه ناحیه جذب یا محفظه توزیع پساب به خاک توسط ذرات جامد شروع به مسدود شدن می­کند، نتیجه معمول آن، توزیع نامساوی پساب در منطقه زهکشی است. این اتفاق به خطوط جذب و نواحی مسدود نشده که در نرخ فشار بالا تمایل به مسدود شدن دارند، بار اضافی تحمیل می­کند. درچنین شرایطی ممکن است پساب تصفیه نشده یا کم تصفیه شده روی سطح زمین ظاهر شود که نشان از خرابی سیستم است.

سپتیک_تانک

شکل ۳: سیستم­های متعارف تصفیه درجا فاضلاب (مطابق شکل بالا) شامل یک سپتیک تانک (شکل پایین سمت چپ) برای انجام تصفیه مقدماتی و یک ناحیه جذب پساب می­باشند. جهت انجام تصفیه مازاد، پساب سپتیک تانک توسط نیروی گرانش از طریق محفظه توزیع به ناحیه جذب که شامل چندین خط جذب جهت دفع پساب است هدایت می­شود. خطوط جذبی خاک به طور معمول به شکل ترانشه­های شنی ساخته می­شوند اما روش­های دیگر ساخت نیز امکان پذیر است.


ناحیه بندی سپتیک تانک

  • ناحیه ورودی
  • ناحیه ته نشینی
  • ناحیه لجن
  • ناحیه خروجی

عمل ته نشینی، به دلیل آشفتگی جریان در ناحیه ورودی و خروجی اتفاق نمی­افتد و فقط در ناحیه ته نشینی رخ می­دهد. بنابراین هرچقدر طول ناحیه ته نشینی بیشتر باشد، راندمان ته نشینی نیز افزایش می­یابد. به منظور افزایش طول ناحیه ته نشینی بهترین روش کاهش عمق سپتیک تانک است.

مراحل تصفیه درسپتیک تانک

ته نشینی جامدات: شکل و اندازه سپتیک تانک باید به گونه ای باشد تا شرایط سکون را برای ته نشینی جامدات فراهم کند. یکی از روش های موثر برای افزایش کارآیی سپتیک تانک، تقسیم محفظه درونی به دو یا چند محفظه است.

هضم بی هوازی:باکتری های بی هوازی موجود در سپتیک تانک از مواد آلی فاضلاب تغذیه می­کنند و باعث تجزیه این مواد و تولید گازهای کربن دی اکسید، متان و هیدروژن سولفید می­شوند.

تشکیل لجن: جامدات ته نشین شده در کف سپتیک تانک تجمع می­یابند و باعث ایجاد لایه­ لجن میشوند. سرعت تشکیل لجن در مخزن کندتر از سرعت تجزیه آن است. فرآیند های زیر با این امر مرتبط هستند.

  • لجن تشکیل شده در کف مخزن، تحت فشار ناشی از وزن جامدات جدید ته نشین شده است، در نتیجه متراکم تر می­شود.
  • موادآلی موجود در لجن و کف تولید شده، توسط باکتری ها تجزیه می­شوند که همان فرآیند هضم لجن نامیده می­شود. سرعت این فرآیند بستگی به دمای فاضلاب ورودی دارد (بهترین دما معادل ۳۵ درجه سانتی گراد است).

شناور شدن: چربی، روغن و گریس موجود در فاضلاب ورودی به دلیل وزن مخصوص کمتری که نسبت به آب دارند، روی سطح سیال موجود در سپتیک تانک شناور می­مانند (Scum Layer).


ساختمان سپتیک تانک

بدنه:جنس بدنه سپتیک تانک باید باتوجه به شرایط استفاده از آن و شرایط منطقه و دیگر فاکتورهای موثر انتخاب شود. ضد آب بودن بدنه از ویژگی های مشترک در همه سپتیک تانک­ها است.

جنس های مختلف بدنه سپتیک تانک

سپتیک تانک ها دارای جنس های مختلفی از قبیل: فایبرگلاس، پلی اتیلن، بتن مسلح، فولادی هستند.

  • بتن: بتن عمدتا به دلیل صرفه اقتصادی، مقاومت در برابر خوردگی، دارا بودن خاصیت ضدآب و نصب آسان مورد توجه قرار دارد (در مخازن کوچک، بدنه معمولا از جنس بتن تقویت نشده به ضخامت ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی متر است. این میزان از ضخامت باعث تحمل فشارهای وارده بر مخزن می­شود. در مخازن بزرگتر از مصالح تقویت شده استفاده می­شود). هرچه نسبت آب به سیمان کمتر باشد، استحکام نهایی بتن بالا می­رود.
  • فایبرگلاس(FRP): این نوع از سپتیک تانک­ها قابلیت نصب در سطح زمین و زیر زمین را دارند. سپتیک­های از جنس فایبر­گلاس در مقایسه با انواع دیگر دارای مقاومت بالاتری در برابر زنگ زدگی، خوردگی، ضربه، فشار و شرایط آب و هوایی دارد. وزن کم این نوع از سپتیک تانک­ها باعث سهولت در نصب و جابجایی این مخازن شده است. رزین بکاررفته در این ترکیبات بهتر است از جنس پلی استرهای ایزوفتالیک باشد (این نوع از رزین باعث افزایش استحکام در محصول نهایی می­شود).
  • پلی­ اتیلن: سپتیک تانک­های پلی­ اتیلنی به دلیل وزن کم و مقاومت بالا بسیار مورد توجه قرار گرفته­اند. از سپتیک تانک­های اسپیرال کاروگیت برای محل هایی که قرار است سپتیک در زیرزمین قرار گیرد، استفاده می­شود.
  • دیواره
  • پوشش
  • منهول­ ها: منهول­ ها برای بازدید، تعمیر و پاکسازی سپتیک تانک­ها طراحی می­شوند و در بالای قسمت ورودی و خروجی قرار دارند. منهول­ها حتما باید دارای پوشش باشند و ارتفاع این پوشش نیز نباید بیشتر از ۱۵ سانتی متر باشد.
  • ورودی و خروجی: ساختار ورودی و خروجی در عملکرد سپتیک تانک بسیار حائز اهمیت است. فاضلاب باید بدون اینکه تغییری در شرایط جامدات ته نشین شده بوجود آورد، به مخزن وارد و پساب تصفیه شده از آن خارج شود. شکل ورودی و خروجی در مخازن با هم متفاوت است. از مرسوم ترین انواع شکل­ها لوله های T شکل هستند. برای به حداقل رساندن تخلیه جامدات موجود در سپتیک تانک، از شکل های مختلفی برای خروجی استفاده می­شود.
شکل های مختلف خروجی سپتیک تانک
  • دیواره جداکننده: این دیواره محفظه­ های موجود در مخازن را از یکدیگر جدا می­کند و همچنین باعث حرکت جریان از محفظه اول به محفظه دوم می­شود. حرکت جریان هم می­تواند از طریق ساختارهای T شکل و هم بوسیله مجراهای موجود در دیواره صورت گیرد. در هر دو صورت این ساختار باید به طوری طراحی شود که سرعت جریان ورودی از آن بیشتر از ۰/۱ متر بر ثانیه نشود.
  • تهویه: راحت ترین راه حل برای تخلیه گازهای تولید شده این است که به آنها اجازه دهیم تا از لوله ورودی خارج شوند. راه دیگر نصب ونت های تهویه در قسمت بالایی مخازن است.
  • مستطیلی: رایج ترین شکل یک سپتیک تانک است.
  • استوانه ای: از این نوع سپتیک تانک ها در حجم های بالای تصفیه آب استفاده می­شود. در رابطه با تصفیه فاضلاب به دلیل شکلی که دارند، کارآیی کمتری در حذف جامدات و ته نشینی آنها دارند یعنی عملا از نظر تئوری ناحیه ته نشینی در اینگونه مخازن وجود ندارد.
  • Meander: شکل این مخازن مستطیلی است و دارای یک یا تعدادی مانع (دیواره) موازی است. این موانع در سپتیک تانک های تک محفظه ای باعث کاهش سطح مقطع، افزایش نسبت طول به عرض مخزن، کاهش آشفتگی جریان در قسمت ورودی و خروجی و درنهایت افزایش کارآیی سپتیک تانک می شود.

شکل های مختلف سپتیک تانک

نمایش ایزومتریک سپتیک تانک meander


انواع سیستم های سپتیک تانک

  • ثقلی
  • توزیع فشار
  • فیلتر شنی
  • سیستم پیت (peat)
  • سیستم تپه

این سیستم با استفاده از نیروی ثقل کار می­کند. ناحیه زهکشی باید زیر سطح مخزن سپتیک باشد. همچنین کف گودال باید ۱ تا ۱/۲ متر بالاتر از بستر آب باشد. خاک بالای بستر آب جهت تصفیه فاضلاب قبل از بازگشت به محیط استفاده می­شود. مخزن سپتیک می­تواند از بتن یا پلاستیک با مقاومت بالا ساخته شود.

سیستم ثقلی

 

سیستم توزیع فشار

این سیستم دارای یک پمپ برای توزیع یکسان فاضلاب در سراسر ناحیه زهکشی است. مخزن پمپ، فاضلاب را قبل از رهاسازی در ناحیه زهکشی تا یک نقطه مشخصی نگه می­دارد. سیستم توزیع فشار معمولأ زمانی استفاده می­شود که عمق خاک موجود برای اجرای سیستم­ها مبتنی بر گرانش، مناسب نیست.

 

فیلترشنی

سیستم­های فیلتر شنی یکی از رایج­ترین سیستم­های سپتیک هستند که از ماسه بین مخزن پمپ و منطقه زهکشی استفاده می­کنند. در این سیستم از ماسه جهت تصفیه فاضلاب قبل از ورود به منطقه زهکشی استفاده می­گردد. این نوع از سیستم­های سپتیک زمانی استفاده می­شوند که خاک منطقه کم عمق باشد. تصفیه فاضلاب با ماسه کمبود خاک موجود برای تصفیه فاضلاب را جبران می­کند.

 

سیستم پیت (peat)

در این سیستم از پیت بین مخزن پمپ و منطقه زهکشی استفاده می­شود. پیت جهت تصفیه فاضلاب قبل از ورود به ناحیه زهکشی استفاده می­شود. این نوع از سیستم­های سپتیک، زمانی استفاده می­شوند که عمق خاک موجود خیلی کم و یا سطح سفره آب زیرزمینی بالا باشد.

سیستم نوع A:در این نوع فلیترهای بیو پیت مستقیما داخل پد شن زهکشی می­شوند.

سیستم نوع B: یک فیلتر بیو پیت مستقیما به داخل پد شن زیر آن زهکشی می­شود و پساب فیلترهای بیوپیت باقیمانده به ترانشه نیتریفیکاسیون متعارف جمع آوری و توزیع می­شود. اندازه ترانشه نیتریفیکاسیون متعارف مطابق با خاک و شرایط محل برآورد می­شود.

پیت (peat) چگونه فاضلاب را تصفیه می­کند

پیت فاضلاب را از طریق سه فرآیند تصفیه می­کند.

تصفیه فیزیکی

تصفیه فیزیکی فاضلاب توسط ساختار پیت به راحتی انجام می­گیرد؛ هنگامیکه که فاضلاب از میان پیت عبور می­کند، جامدات و میکروارگانیسم­های موجود در پساب توسط پیت متوقف و از ورود آن­ها به پساب جلوگیری می­شود.

فرآیند جذب

جذب، با ظرفیت تبادل یونی بالای پیت افزایش می­یابد. پیت کاملا اسیدی است بنابراین بار مثبت دارد. بنابراین ذرات با بار منفی موجود در فاضلاب جذب پیت می­شوند و روی آن باقی می­مانند. بنابراین هنگامیکه که فاضلاب از میان پیت عبور می­کند، ذرات توسط پیت جذب و حذف می­گردند.

فعالیت میکروبی

جهت انجام فعالیت­های میکروبی، پیت به دلیل داشتن سطح بزرگ و محیط سرد اسیدی، محیط مناسبی را برای رشد قارچ­های میکروسکوپی ایجاد کرده است. بسیاری از این قارچ­ها توانایی جذب اشکال مختلف نیتروژن حاضر در پساب سپتیک تانک را دارند. این قارچ­ها، باکتری­هایی تولید می­کنند که به مرگ کلیفرم­های مدفوعی و سایر باکتری­­ها کمک می­کند.

پیت(Peat)

سه نوع پیت وجود دارد: Sphagnum، Reed-Sedge و Woody peats

پیت اسفگنوم، تصفیه و مقاومت بهتری در برابر فروپاشی نسبت به دو نوع پیت دیگر داراست.

پارامترهای مهم برای پیت مورد استفاده در سیستم های تصفیه شامل موارد ذیل است

  • مقدار اسیدیته                                  ۳/۵ تا ۴/۵
  • ترکیب مواد آلی                                 حداقل ۹۵ درصد
  • میزان نیتروژن                                    ۰/۵ تا ۱ درصد از مواد آلی خشک
  • میزان رطوبت                                     ۵۰ تا ۶۰ درصد

چرا باید از سیستم پیت استفاده کرد؟پیت باغبانی برای سیستم تصفیه مناسب نیست.

کمبود فضا: اماکن زیادی برای اجرای یک سیستم متعارف تصفیه، فضای کمی را در اختیار دارند. سیستم پیت مدولار با طبیعت فشرده خود، امکان تصفیه مناسب فاضلاب یک خانه سه خوابه را با قرار دادن سه      مدول پیت در فضای تقریبی ۴×۷ متر فراهم می­ آورد (فضای حدود ۳×۱/۵ متر نیز برای سپتیک مورد نیاز است).

خاک­های سفت و محکم: خاک محکم و کم تراوای موجود در بسیاری از اماکن، مشکلات پذیرش هیدرولیکی فاضلاب تصفیه نشده را به داخل خاک به وجود می­آورد. یک سیستم پیت فاضلاب تصفیه شده را آزاد می­کند و می­توانند راه حل موثری برای خاک­های سفت باشند.

مکان­های دارای سنگ بستر:در این اماکن مخازن یا تپه­ هایی با هزینه بالا در حال اجراست. در حالیکه سیستم پیت یک جایگزین اقتصادی مناسب می­باشد.

میزان تصفیه بالا:سیستم پیت سطح بالایی از تصفیه را ارائه می­دهد.

این حقیقت که سیستم­ پیت یک سیستم غیرفعال است یکی از بزرگترین مزایای آن نسبت به دیگر پکیج ­ها و سیستم­­های پیش ساخته مهندسی است. سیستم­هایی که دارای پمپ­ها و هواده­های مکانیکی هستند نیاز به مانیتورینگ، تعمیر و نگهداری مورد نیاز سیستم­های فعال را دارند. مزیت سیستم غیرفعال این است که نیاز به تعمیر و نگهداری کمتری توسط مالک دارد. عملکرد سیستم­های غیر­فعال، به موتورها و دیگر اجزاء مکانیکی که در معرض سایش و شکست باشند وابسته نیست. در یک سیستم فعال هنگامیکه کار بخش­های مکانیک متوقف می­شود جریان فاضلاب و تصفیه نیز متوقف می­شود.

سیستم تپه

یکی دیگر از انواع سیستم­های سپتیک طرح تپه است. از این سیستم نیز زمانی استفاده می­شود که خاک دارای عمق کافی جهت اجرای سیستم­های سنتی نیست. این نوع از سیستم­های سپتیک دارای یک تپه پر از شن است که بالای ناحیه زهکشی و روی سطح زمین طبیعی قرار دارد. فاضلاب هنگامیکه از میان شن و زمین طبیعی حرکت می­کند تصفیه می­شود.

 


تفاوت سپتیک تانک و ایمهوف تانک

ایمهوف تانک: این مخازن به منظور تصفیه مقدماتی فاضلاب طراحی می­شوند و طراحی آنها انواع گوناگونی دارد ولی در همه طراحی ها از دو ساختار برای ته نشینی مواد برای تصفیه فاضلاب خانگی و تصفیه فاضلاب جوامع کوچک استفاده می­شود. عملکرد ایمهوف تانک به گونه ای است که ذرات هنگام ورود به مخزن در قسمت بالای اتاقک ته نشینی، ته نشین می­شوند و سپس وارد اتاقک نگهداری و هضم بی هوازی لجن می­شوند.

میزان حذف آلاینده ها در ایمهوف تانک

آلایندهدرصد حذف
TSS۷۰ – ۲۰
BOD۴۰ – ۱۰

 

شماتیک ایمهوف تانک

سپتیک تانک: مشابه ایمهوف تانک، این مخازن نیز باعث تصفیه مقدماتی فاضلاب می­شود ولی تفاوت این دو مخزن در این است که سپتیک تانک فقط دارای یک یا دو محفظه برای ته نشینی و هضم مواد است ولی در ایمهوف تانک جامدات ابتدا وارد مرحله ته نشینی می­شوند و سپس به منطقه هضم بی هوازی وارد می­شوند. سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا(U.S.EPA) زمان ماندی معادل ۲۴ ساعت را برای حذف تقریبا نصف جامدات و BOD5 پیشنهاد می کند.

میزان حذف آلاینده ها درسپتیک تانک [۱۱]

پارامترجریان خام ورودیجریان خروجی از سپتیک تانکدرصد حذف
BOD(میلی گرم بر لیتر)۳۰۸۱۲۲۶۰
TSS(میلی گرم بر لیتر)۳۱۶۷۲۷۷
گریس(میلی گرم بر لیتر)۱۰۲۲۱۷۹

 

شماتیک سپتیک تانک


جریان ها و موادی که نباید وارد سپتیک تانک شوند

  • جریان ناشی از سیلاب، سرریز مخازن جمع آوری آب
  • آب برگشتی از استخرها و یا تاسیسات سختی گیری آب
  • مواد پلاستیکی و پارچه ای
  • مواد قابل انفجار و یا دارای خاصیت اشتعال پذیری
  • مواد از بین برنده لجن مثل انواع گندزداها
  • حداقل فاصله از منابع آب آشامیدنی، ۱۰۰ فوت
  • حداقل فاصله از تالاب ها و نهر ها، ۵۰ فوت
  • حداقل فاصله از لوله کشی های آب، ۱۰ فوت
  • شیب منطقه زهکشی باید طوری باشد که از واحدهای مسکونی و منابع آبی دور شود.
  • منطقه زهکشی طوری طراحی شود که در صورت نیاز بتوانیم آنرا گسترش دهیم.
  • سطح بالایی منطقه زهکشی نباید در مسیر تردد قرار گیرد و یا با بتن پوشانده شود.
  • سپتیک تانک باید از راه های آبی و دیگر سیستم های زهکشی دور باشد.
شرایط خاک محل نصب سپتیک تانک

انتخاب محل نصب سپتیک تانک

خاک هایی که ترکیبی از شن، ماسه و رس باشد بهترین نوع برای نصب سپتیک هستند. اگر میزان رس در خاک زیاد باشد باعث می­شود تا میزان نفوذ فاضلاب به خاک کاهش یابد و همچنین اگر میزان شن و ماسه و ذرات درشت دانه در خاک زیاد باشد، باعث می شود تا فاضلاب بدون تصفیه شدن بوسیله خاک، از خاک عبور کند و وارد آبهای زیرزمینی شود. تصفیه به کمک خاک زمانی در بهترین وضعیت خود قرار می گیرد که خاک کاملا خشک باشد و اکسیژن کافی نیز وجود داشته باشد.


طراحی سپتیک تانک

برای بدست آوردن حجم سپتیک تانک دو پارامتر دبی فاضلاب ورودی و زمان ماند هیدرولیکی مورد نیاز است.

  • دبی فاضلاب ورودی: دبی فاضلاب ورودی بستگی به میزان مصرف آب دارد ولی باید به این نکته توجه داشت که تمام آب مصرفی تبدیل به فاضلاب نمی شود، به همین دلیل ۷۰ تا ۹۰ درصد آب مصرفی را حساب می کنیم و آنرا معادل دبی فاضلاب تولیدی قرار می دهیم.
  • زمان ماند هیدرولیکی: مدت زمانی که فاضلاب به طور متوسط در سپتیک تانک می­ماند که تقریبا معادل ۱ تا ۳ روز است.

تعداد اتاق کمتر از ۶ نحوه دیگر محاسبه حجم سپتیک تانک

حداقل ظرفیت سپتیک تانک (لیتر)تعداد اتاق
۲۷۴۷۲ یا کمتر
۳۴۰۹۳
۴۰۹۱۴
۴۷۷۳۵
۵۴۵۵۶

 

  • تعداد اتاق ها (بیشتر از ۶ اتاق) و ساختمان غیر مسکونی: برای مناطق غیر مسکونی و یا ساختمان های مسکونی بیشتر از ۶ اتاق خواب باید از فرمول زیر برای تعیین حجم آن استفاده کرد.

۵۱۰۰+(دبی فاضلاب)۰/۷۵= حداقل حجم سپتیک(لیتر)

  • سپتیک تانک های باظرفیت بالاتر از ۲۵۰۰ لیتر باید به دو محفظه تقسیم شوند.
  • نسبت طول به عرض سپتیک تانک نباید کمتر از ۲ به ۱ باشد و همینطور نسبت طول به عمق نیز تقریبا باید ۲ به ۱ باشد.
  • قابلیت تحمل فشار psf 500 از طرف خاک غیر اشباعی که زیر آن مدفون است (این عدد جدای از فشارهای وارده معمول بر مخزن است).
  • Soil bearing=1000 psf
  • عمق موثر سیال موجود در سپتیک تانک نباید کمتر از ۰/۹ متر باشد.
  • ابعاد خاکبرداری برای قرار دادن سپتیک تانک نیز مطابق فرمول زیر محاسبه می شود.

ابعاد خاکبرداری= (عرض مخزن + ۴۰۰ میلی متر) × (طول مخزن + ۴۰۰ میلی متر)

درنظر گرفتن فضای اطمینان در سپتیک تانک (Reserve space): این فضا باتوجه به ۲۴ تا ۴۸ ساعت از کارکرد روزانه سپتیک تانک طراحی می شود و همچنین در قسمت بالای لایه کف تا سقف تعبیه می شود. حجم این قسمت بستگی به دبی فاضلاب ورودی به سپتیک تانک دارد.


تجهیزات سپتیک تانک

رایزرها و دریچه های بازدید: دسترسی به سپتیک تانک به منظور نگهداری، بازدید و پاکسازی سپتیک تانک بسیار حائز اهمیت است. رایزرها معمولا دارای قطر ۱۸ تا ۲۴ اینچ و به شکل دایره و یا مربع موجودند. رایزرها باعث دسترسی به سپتیک تانک از سطح زمین می­شوند. دریچه های بازدید معمولا دارای قطر ۸ اینچ هستند. رایزرها و دریچه های بازدید باید دارای درب های ضدآب باشند و عایق بندی شده باشند.

درزها و اتصالات: تمامی درزها و اتصالات باید عایق بندی شوند و همچنین ضدآب باشند. در لوله های ورودی و خروجی احتمال بروز نشتی بسیار زیاد است بخصوص زمانی که محل سپتیک تانک یا لوله کشی ها تغییر کند، به همین دلیل تمامی این قسمت ها باید عایق بندی شوند. از موادی مثل دوغآب، mastic و … برای عایق کردن مخازن استفاده می­شود. امروزه از انواع واشرها و عایق های لاستیکی برای عایق بندی استفاده می­شود.

موانع و لوله های Tشکل: در صورتی که بخش های ورودی و خروجی سپتیک تانک به طور مناسب طراحی نشوند، باعث افزایش بیش از اندازه سرعت و کاهش راندمان ته نشینی در سپتیک تانک می­شود. استفاده از موانع و لوله های T شکل باعث کاهش آشفتگی جریان می­شود. موانع، دیواره هایی هستند که در نزدیکی قسمت های ورودی و خروجی قرار دارند. جنس موانع می­تواند هم از جنس سپتیک تانک باشد یا از جنس های دیگری باشد (امروزه اکثرا از جنس PVCاست). لوله های T شکل، به قسمت ورودی و خروجی متصل می­شوند و قسمتی از آنها وارد مایع موجود در سپتیک تانک می­شود. در قسمت بالایی لوله های T شکل، فضای خالی برای تخلیه گازهای تولید شده در سپتیک تانک وجود دارد. لوله های T شکل باید به گونه ای طراحی شوند تا در منطقه تمیز (منطقه ای که حاوی پساب تصفیه شده است) قرار گیرد و اجازه خروج کف های تشکیل شده در سطح مایع را ندهد. ارتفاع لوله خروجی اغلب اوقات ۳-۲ اینچ پایین تر از لوله ورودی است.

فیلترهای جریان: این فیلترها باعث عدم خروج جامدات از سپتیک تانک می­شوند. فیلترها دارای صفحه های مشبک با قطر تقریبی ۱/۶۴ تا ۱/۸ اینچ هستند و در لوله های T شکل خروجی قرار می­گیرند و یا مستقیما در خروجی قرار می­گیرد. این فیلتر ها از طریق ناحیه بازرسی موجود در بالای منطقه خروجی قابل بازدید و تعویض هستند.


نصب و راه اندازی

  • قرار گیری در ارتفاع و عمق مناسب به منظور تامین جاذبه کافی
  • در صورتی که مخزن در عمق زیادی از زمین قرار گیرد، گودال مورد نظر باید با بتن با استحکام کم (بتن مگر) پر شود.
  • سپتیک تانک باید تا حد ممکن به محل تولید نزدیک باشد تا میزان گرفتگی به حداقل برسد. در صورتی که پساب ناشی از آشپزخانه، رختشویخانه و حمام نیز به سپتیک وارد می­شود، بهتر است در بالا دست خروجی سرویس بهداشتی باشد تا گرفتگی به حداقل برسد.
  • دسترسی به سپتیک تانک باید آسان و در سریع ترین زمان ممکن اتفاق بیافت تا در صورت بروز گرفتگی بتوان در اولین فرصت مشکل را برطرف کرد.
  • سپتیک تانک باید دارای سیستم تخلیه باشد و برای این منظور شیب محل نصب نیز باید متناسب با جهت تخلیه پساب باشد.
  • محل نصب مخزن نباید پر از آب باشد به طوریکه مخزن در آب غوطه ور شود.

در محل هایی که سطح تراز آب بالاست، باید اقداماتی برای جلوگیری از غوطه ور شدن مخزن تعبیه شود. این اتفاق اکثرا برای سپتیک تانک هایی با وزن کم از جنس پلاستیک و یا فایبرگلاس می افتد. این اقدامات شامل:


غوطه ور شدن مخزن

  • تامین پوشش مناسبی از خاک به منظور جلوگیری از شناور شدن
  • افزودن بتن اضافی روی مخزن
  • نصب فلنج هایی که به صورت افقی باعث نگهداشت سپتیک تانک شوند.
  • نصب تسمه جهت نگهداری مخزن

بهره برداری و نگهداری

در نصب سپتیک تانک هیچ قسمت متحرکی وجود ندارد در نتیجه نیازمند روش های عادی برای نگهداری است. اگر سپتیک تانکی خوب طراحی شود می­تواند تا ۵۰ سال نیز مورد بهره برداری قرار گیرد. بازدید از سپتیک تانک ها باید در فاصله های منظم صورت گیرد تا میزان تجمع کف و لجن در سپتیک تانک مشخص گردد. پس از اینکه میزان تجمع لجن مشخص شد، بازدید های بعد از سپتیک تانک می­تواند براساس مشخصه های لجن صورت بگیرد. پس از هربار تخلیه قسمت های ورودی و خروجی سپتیک تانک و اتصالات دیگر نیز باید چک شوند. در بازدید از سپتیک تانک باید عمق توده لجن وکف در مجاورت بافل خروجی اندازه گیری شود.

  • ورود به سپتیک تانک (به دلیل وجود گازهای سمی) بسیار خطرناک است، به همین دلیل افراد باید دارای وسایل حفاظت شخصی و ابزار تامین کننده هوا باشند.
  • باقی گذاشتن مقداری از جامدات در سپتیک تانک به منظور شروع بهره برداری، ضروری نیست.
  • برای بهبود عملکرد سپتیک تانک نیازی به مواد افزودنی بخصوصی نیست. همینطور برای تمیز کردن سپتیک تانک نیز نیازی به مواد شیمیایی نیست. این مواد شیمایی و افزودنی ممکن است باعث فرآیند بالکینگ لجن شود و یا هضم لجن را کاهش دهد. این در حالی است که مقدار عادی از مواد شوینده مشکلی برای سیستم ایجاد نمی کند.
  • موادی که به راحتی تجزیه نمی شوند از قبیل : برگ چای،استخوان، منسوجات و … نباید وارد سپتیک تانک شوند، زیرا دیر تجزیه می شوند و ممکن است باعث گرفتگی سپتیک تانک شود.

بازدید از سپتیک تانک باید حداقل هر ۳ سال یکبار توسط فرد ماهر صورت گیرد و در صورت نیاز و طبق نظر بازدید کننده باید جامدات ته نشین شده تخلیه شود (تخلیه لجن به طور معمول بین ۳ تا ۵ سال است). بازدید ها باید به منظور یافتن نشتی در سیستم و تخمین میزان لجن و کف تولید شده صورت گیرد.۱۶- بازرسی از سپتیک تانک [۹]

نحوه بازرسی
  • برداشتن درپوش منهول ها
  • وارد کردن جریان ورودی به سپتیک تانک
  • چک کردن برگشت فاضلاب
  • اندازه گیری میزان لجن و کف تشکیل شده
  • شناسایی هرگونه نشت در سیستم
  • بازدید تجهیزات مکانیکی
  • تخلیه لجن سپتیک تانک در صورت نیاز

جامدات ته نشین شده در کف تانک تجمع می­یابند و تشکیل لجن را می­دهند. چربی، روغن و گریس که روی سطح آب باقی می­مانند تشکیل لایه سطحی از کف را می­دهند. لجن و کف تولید شده در به مرور زمان هضم می­شوند و حجمشان کاهش می­یابد. پس از طی مدتی سپتیک تانک ها باید از لجن و کف تولید شده خالی شوند. در مناطق گرمسیر پاکسازی سپتیک تانک ها در دوره های طولانی تری نسبت به مناطق سردسیر صورت می­گیرد. اگر عملیات پاکسازی سپتیک تانک بطور منظم صورت نگیرد، مخزن پر از جامدات ته­نشین شده، می شود و باعث گرفتگی زهکش های خروجی می­شود.


لجن و کف تولید شده در سپتیک تانک

مدیریت لجن

اندازه گیری های دوره ای از عمق لجن و کف تولید شده در سپتیک تانک امری ضروری است. هنگامی که مجموع ضخامت این دو لایه به یک سوم عمق مایع موجود در سپتیک تانک رسید، مخزن نیاز به پمپ شدن دارد[۱۳]. زمان پمپ کردن لجن ها به خارج از سپتیک، بستگی به ابعاد سپتیک تانک، مقدار جامدات ورودی و الگوی مصرف بستگی دارد. بهترین زمان برای پمپ کردن (تخلیه جامدات) فصل تابستان و یا اوایل پاییز است که خاک خشک باشد[۱۵].

(تخلیه لجن (پمپاژ لجن)

چهار فاکتور اصلی بر روی تواتر پمپاژ سپتیک تانک تاثیر می­گذارد که شامل:

  • تعداد افراد تحت پوشش
  • دبی فاضلاب تولیدی
  • تخمین حجم جامدات موجود در فاضلاب (برای مثال استفاده از آشغال خرد کن در سینک های ظرفشویی باعت افزایش میزان جامدات می شود)
  • سایز سپتیک تانک

مواد مختلفی در بازار وجود دارند که به عنوان افزودنی به سپتیک تانک ها مورد استفاده قرار می گیرند. از این مواد به منظور کاهش بو در سپتیک تانک ها، کاهش عمق لایه لجن، کاهش ضخامت لایه کف، کاهش دفعات پمپاژ سپتیک تانک، پاکسازی لوله های ورودی و خروجی استفاده می­شود. میزان کارآیی این مواد هنوز به طور دقیق مشخص نیست و برخی از این مواد ممکن است روی عملکرد ته نشینی سیستم تاثیر بگذارد.


انواع مواد افزودنی به سپتیک تانک

  • ترکیبات معدنی: این ترکیبات معمولا شامل اسیدها و یا قلیاهای قوی، به منظور برطرف کردن گرفتگی های موجود در سیستم. این مواد روی عملکرد میکروارگانیسم های موجود در سپتیک تانک اثر می­گذارد و فرآیند هضم و تجزیه لجن را به تاخیر می­اندازد. همچنین این مواد روی کیفیت خاک منطقه زهکشی نیز تاثیر می­گذارند.
  • حلال های آلی: مثل هیدروکربن های کلرینه شده (دی کلرو متان، تری کلرو متان و …). از این مواد اغلب به منظور شکستن مولکول های چربی و روغن استفاده می­شود. این مواد نیز باعث نابودی میکروارگانیسم ها می شود و برای منابع آبی نیز خطرناک است.
  • افزودنی های بیولوژیکی: مثل باکتری ها و یا آنزیم های خارج سلولی ترکیب شده با سورفاکتانت ها و یا دیگر حلال های مغذی. بعضی از این مواد ممکن است باعث آسیب به ناحیه لجن شوند.

تهویه در سپتیک تانک

هضم و تجزیه لجن موجود در کف تانک باعث تولید گاز می­شود. این گازها شامل هیدروژن سولفید، متان و انواع دیگری از گازهاست. این گازها اغلب دارای بو زننده و خاصیت انفجاری هستند، درنتیجه باید از سپتیک تانک خارج شوند. تخلیه گاز از سپتیک تانک به روش های مختلفی صورت می­گیرد.

  • بعضی از لوله های ورودی و خروجی در قسمت بالایی خود دارای فضای خالی هستند که باعث تخلیه گاز می­شوند. گاز تخلیه شده به این قسمت از طریق لوله کشی های ساختمان وارد سیستم اصلی تهویه در ساختمان شده و از این طریق خارج می­شود.
  • ونت های موجود در سپتیک تانک بین قسمت ورودی و خروجی و در بالای لایه کف تشکیل شده، قرار دارد. زیر لوله T شکل خروجی موانعی وجود دارد که باعث می­شود تا حباب های گاز تشکیل شده ای که دربردارنده مقداری از جامدات می­باشند و در حال حرکت به سمت بالا هستند، وارد قسمت زهکشی نشوند (Gas deflection).

فیلترهای شنی یکی از قدیمی ترین روش های تصفیه فاضلاب هستند. در مناطقی که خاک بستر آنها ظرفیت نفوذ مناسبی ندارد این سیستم می تواند بسیار مفید باشد.  فیلترشنی بستری است آکنده از شن و ماسه، با جنس های گوناگون مثل بتنی، GRP و یا PVC. عمق بستر می­تواند از ۲۴ تا ۴۲ اینچ باشد.  یکی از کاربردهای فیلتر شنی، تصفیه ثانویه پساب خروجی از سپتیک تانک قبل از تخلیه به زمین است.


استفاده از فیلتر شنی بعد از سپتیک تانک

انواع فیلترهای شنی

فیلتر شنی متناوب (ISF): معمولا از این نوع فیلتر در سیستم های کوچک استفاده می­شود. این نوع از فیلتر دارای بستری به عمق ۶۱ تا ۹۱ سانتی متر از گرانول می­باشد. این نوع از فیلترها ممکن است به صورت روباز (Open filter) و در سطح زمین، مدفون در زمین (Buried filter) و یا به صورت فیلتر بازچرخشی (Recirculating filter) باشند.

پساب خروجی از سپتیک تانک به سه روش زیر در فیلتر شنی تصفیه می­شود.

  • فیلتراسیون: ذرات به صورت فیزیکی در خلل و فرج شن و ماسه باقی می ­مانند.
  • جذب شیمیایی: مواد به سطح شن و ماسه می­چسبند و باعث رشد بیولوژیکی می شوند.
  • تجمع باکتری ها: باکتری های هوازی از مواد مغذی موجود در فاضلاب تغذیه می کنند و باعث تصفیه فاضلاب می­ شوند.
ضوابط طراحی فیلتر های شنی متناوب مدفون در زمین
ضوابط طراحی فیلتر های شنی متناوب
مشخصهضوابط طراحی
پیش تصفیهمخزن ته نشینی( سپتیک تانک)
بارگذاری هیدرولیکی

کل سال

فصلی

 

کمتر از gpd/ ft2 1

کمتر از ۲ gpd/ ft2

جنس بستر

مواد گرانوله بادوام (با کمتر از ۱% وزنی مواد آلی)

سایز موثر

ضریب یکنواختی

عمق

 

 

۰/۵ تا ۱ میلی متر

کمتر از ۴ (ترجیحا کمتر از ۳/۵)

۲۴ تا ۳۶ اینچ

زهکش زیرین

لوله های منفذ دار یا فصل مشترک

شیب

بستر

تهویه

 

 

۰/۵ تا ۱ درصد

خرده سنگ یا گراول

Upstream end

توزیع

لوله های منفذ دار یا فصل مشترک

بستر

تهویه

 

 

گراول یا سنگ

Downstream end

تزریق پساب بیشتر از ۲ بار در روز

 

ضوابط طراحی فیلتر های شنی متناوب روباز
مشخصهضوابط طراحی
پیش تصفیهمخزن ته نشینی( سپتیک تانک)
بارگذاری هیدرولیکی

از سپتیک تانک

از فرآیند هوازی

 

۲ تا ۵ gpd/ ft2

۵ تا ۱۰ gpd/ft2

جنس بستر

مواد گرانوله بادوام ( با کمتر از ۱% وزنی مواد آلی)

سایز موثر

ضریب یکنواختی

عمق

 

 

۰/۳۵ تا ۱ میلی متر

کمتر از ۴ (ترجیحا کمتر از ۳/۵)

۲۴ تا ۳۶ اینچ

زهکش زیرین

لوله های منفذ دار یا فصل مشترک

شیب

بستر

تهویه

 

 

۰/۵ تا ۱ درصد

خرده سنگ یا گراول

Upstream end

توزیعاز طریق پاشش فاضلاب روی سطح فیلتر
تزریق پساببیشتر از ۲ بار در روز
تعداد

سپتیک تانک

فرآیند هوازی

 

فیلتر های دو گانه

فیلترهای تک

ضوابط طراحی فیلتر های شنی متناوب بازچرخشی
مشخصهضوابط طراحی
پیش تصفیهمخزن ته نشینی( سپتیک تانک)
بارگذاری هیدرولیکی۳ تا ۵ gpd/ ft2
جنس بستر

مواد گرانوله بادوام( با کمتر از ۱% وزنی مواد آلی)

سایز موثر

ضریب یکنواختی

عمق

 

 

۰/۳ تا ۱/۵ میلی متر

کمتر از ۴ (ترجیحا کمتر از ۳/۵)

۲۴ تا ۳۶ اینچ

زهکش زیرین

لوله های منفذ دار یا فصل مشترک

شیب

بستر

تهویه

 

 

۰/۵ تا ۱ درصد

خرده سنگ یا گراول

Upstream end

توزیعاز طریق پاشش فاضلاب روی سطح فیلتر
نسبت چرخش پساب۳:۱ تا ۵:۱ (ترجیحا ۵:۱)
مخزن بازچرخشحجم مخزن باید حداقل معادل حجم یک روز از فاضلاب خام باشد

طرح کلی فیلتر شنی متناوب


مشکلات بوجود آمده در سپتیک تانک

 

نشانه های مشکلدلایل رخداد
بوتهویه ناکافی و نامناسب در سیتم زهکشی

گرفتگی سیستم زهکشی

زهکشی نامناسب

پس زدن فاضلابگرفتگی یا خم شدن لوله ورودی

گرفتگی سیستم زهکشی

زهکشی نامناسب

وجود لجن مازاد در سپتیک تانک

سرریز سطحیگرفتگی یا خم شدن لوله های ورودی

گرفتگی سیستم زهکشی

زهکشی نامناسب

وجود لجن مازاد

خروج جامدات از سپتیک تانکوجود لجن مازاد

ابعاد انتخابی نامناسب برای سپتیک تانک

آلودگی های ناشی از آب در منطقهگرفتگی سیستم زهکشی

زهکشی نامناسب

لجن مازاد در سپتیک تانک

افزایش تخلیه سپتیک تانک به زمین های دارای سفره زیرزمینی

آلودگی آب زیرزمینیجایگذاری نامناسب سپتیک تانک

ازدیاد سپتیک تانک ها در مناطق حساس

پرشدن سپتیک تانک با آب های سطحیبالا بودن سطح آب


منابع

  1. BUTLER, Septic Tanks: Problems and Practice. Building and Environment, Vol. 30, No. 3, pp. 419425, 1995.
  2. Reed, septic tank and aqua privy design. WEDC, Loughborough University, 2011.
  3. CWM McDowell, (1983),”Septic tanks”, Structural Survey, Vol. 1 Iss 2 pp. 164 – ۱۶۹.
  4. Septic Tanks –Definition & Types.Glenbeigh Fire & Flood.
  5. M. Galbraith, Extension Specialist and Associate Professor, Crop and Soil Environmental Sciences, Virginia Tech, On-Site Sewage
  6. Treatment Alternatives.
  7. IMPROVED WASTEWATER TREATMENT FOR THE MUNICIPALITY OF LAS VEGAS, HONDURAS MASTER OF ENGINEERING PROJECT REPORT May 2008.
  8. The University of Georgia College of Family & Consumer Sciences and College of Agricultural & Environmental Sciences • Cooperative Extension Service. Septic Tank Design and Construction.
  9. Design Specifications for Sewage Disposal Systems J U N E 2 0 1 6. Yukon Health and social services.
  10. A Homeowner’s Guide to Septic Systems.
  11. R. Bounds. Design and Performance of Septic Tanks. ASTM STP 901, M.S. Bedinger, A.I. Johnson, and J.S. Fleming, Eds., American Society for Testing Materials, Philadelphia, 1997.
  12. Robert W. Seabloom, P.E. Septic Tanks. University Curriculum Development for Decentralized Wastewater Management.
  13. Small Community Wastewater Issues Explained to the Publi. Septic tank enhancement.Fall 2003. Vol14,no4
  14. APPENDIX A Primary Treatment Units – Septic Tanks For Small Community Systems
  15. Waste Control Systems STANDARD FOR THE CONSTRUCTION, INSTALLATION AND OPERATION OF SEPTIC TANK SYSTEMS SOUTH AUSTRALIA.
  16. HOW SEPTIC SYSTEMS WORK. Regional district Nanaimo.
  17. Lesikar Extension Agricultural Engineering Specialist The Texas A&M University System.Sand filter.